يكي از اساتيد رواشناسي و آزاده دوران دفاع مقدس گفت: نگاه سيستمي، علمي و پژوهشي به موضوع اسارت، كمك مي‌كند تا انسان‌ها ميزان مقاومت خود را در زندگي روزمره افزايش دهند.

به گزارش فرهنگ ایثار، ابوالقاسم عيسي‌مراد يكي از آزادگان دوران دفاع مقدس با اشاره به اين كه اسارت در نوع خودش يك انتخاب بود، اظهار داشت: در اسارت چيزي جز مقاومت، شكنجه و آزار و اذيت وجود نداشت ولي بچه‌ها به اين معرفت رسيده بودند كه شهادت، اسارت و جانبازي هر كدام كه باشد، چون محبوب مي‌خواهد شيرين است.
وي گفت: آنها به مرگ لبخند زدند و اين چيزي نبود كه يك دفعه ايجاد شده باشد. چيزي نبود كه با احساسات و هيجان‌خواهي همراه باشد. در حقيقت، برخاسته از معرفت بچه‌ها بود كه به موضوع اسارت به عنوان يك جريان اعتقادي، مذهبي و ملي براي دفاع از حيثيت و ناموس و آبروي نظام جمهوري اسلامي نگاه كردند و بر همين اساس، وظايف خود را به نحو احسن انجام دادند.
نويسنده كتاب روانشناسي اسارت عنوان كرد: در كتاب روانشناسي اسارت كه رويكرد‌هاي روانشناسي اسارت به تصوير كشيده‌ شده است نشان داده مي‌شود كه يك اسير چگونه در اسارت با توجه به معاني و عمق نگري‌هايي كه به ارزش‌هاي اعتقادي داشته است وارد صحنه مي‌شود و ايثار و مردانگي را به منصه ظهور مي‌كشاند.
اين آزاده دوران دفاع مقدس افزود: تحمل سختي‌هاي اسارت چيزي نيست كه بتوان نام آن را حادثه گذاشت. اسارت در حقيقت يك جريان بود و نگاه معنايي به اين موضوع، توانست به افراد كمك كند تا در كشاكش مصائب اسارت، خم به ابرو نياورند.
عيسي‌مراد با اشاره به اين كه اسارت شكل جديدي از نبرد را براي رزمندگان ايجاد كرد، ادامه داد: اين تفكر كه بايد در قلب دشمن نيز دست از مبارزه بر نداشت، انرژي زيادي را به بچه‌ها منتقل كرد و باعث شد افراد، وظايف و تكاليف‌ خود را به بهترين شكل انجام دهند.
اين آزاده دوران دفاع مقدس با بيان اين كه آزادگان به اسارت‌شان قسم مي‌خورند، گفت: اسارت بر اساس تعريف برخي‌ها كه مي‌گويند اسرا نبردي انجام دادند و سپس اسير شدند، اينگونه نبود. بچه‌ها سرهاي‌شان بالا بود و در چنين شرايطي به اسارت دشمن در آمدند.
عيسي‌مراد خاطرنشان كرد: در زماني كه ما به اسارت دشمن درآمديم اصلا دست‌هاي‌مان را به نشانه تسليم بالا نبرديم، بلكه چون راهي جز اسارت وجود نداشت، به اسارت راضي شديم.
وي اظهار داشت: لحظه لحظه‌هاي شهادت در دوران اسارت به تصوير كشيده ‌شد. بي‌انصافي است كه اين نگاه را داشته باشيم كه آزادگان چند سالي اسير بودند و سپس به ميهن برگشتند.
استاد روانشناسي دانشگاه علامه طباطبائي با اشاره به اين كه در اردوگاه‌هاي عراقي تلفيقي از شكنجه‌ها جسماني و رواني وجود داشت، گفت: تحقيرهاي صورت گرفته، اذيت و آزارهاي مختلف، ايجاد محدوديت براي داشتن زندگي ابتدايي، اجازه ندادن براي بروز احساس و هيجان، داستان‌هاي عجيبي است كه هر كدام فصلي را مي‌طلبد.
عيسي‌مراد، انتظار شكنجه را موضوع جدي‌تري از خود شكنجه دانست و تصريح كرد: اين گونه نبود كه آزادگان به مباحث جامعه‌شناختي، روانشناختي و مقابله با دشمن آگاه باشند بلكه آنها در طول اسارت به اين رويكرد رسيدند كه مي‌توان با تكيه بر اعتقادات، مذهب، دين و معنويت مقاومت كرد و در مقابل دشمن زانو نزد و اين چيزي نبود جز همت فرزندان حضرت امام (ره) كه به عينه اين مسائل را احساس كردند.
وي گفت: اينها چيزي نيست كه بخواهيم درباره آن شعار بدهيم، زيرا مقاومت و مردانگي آْزادگان در اسارت گوياي تمام مسائل است.
استاد روانشناسي دانشگاه علامه طباطبائي ادامه داد: زرين‌ترين اتفاقات دفاع مقدس در اسارت به وجود آمد ولي احساس مي‌شود كه در بعضي از جاها اين اتفاق، خوب به تصوير كشيده نشده است.
اين آزاده دوران دفاع مقدس، افزود: بچه‌ها با توكل به خدا، توسل به اهل‌بيت (ع) و با عمق‌نگري نسبت به باورها و معرفت‌هاي ديني توانستند در اين راه پر فراز و نشيب پاي آرمان‌هاي خود ايستادگي كنند و با اين روحيه دشمن را به زانو در آوردند.
عيسي‌مراد با بيان اين سؤال كه رسالت پاسداشت آزدگان چيست، عنوان كرد: پاسداشت آزادگان اين نيست كه تنها از لحاظ رفاهي به آنها رسيدگي شود. هرچند كه اين اتفاق نيز گاهي به حداقل‌ها مي‌رسد و همه اين شرايط، مظلوميت آزادگان را مضاعف كرده است.
وي خاطرنشان كرد: بنده به عنوان يك روانشناس و كسي كه سال‌ها كار درماني انجام مي‌دهم، مي‌دانم بچه‌ها آزاده از چه دردهايي رنج مي‌برند. چه كسي است كه به داد آنها برسد.
اين آزاده دوران دفاع مقدس تاكيد كرد: بزرگ‌نمايي خيلي قشنگ نيست ولي واقعيت را به تصوير نكشيدن يك ظلم مسلم است.
استاد روانشناسي دانشگاه علامه طباطبائي اظهار داشت: اي كاش فيلم‌سازان، صحنه‌پردازان، روزنامه‌نگارها و سايت‌ها بيشتر از اين، به موضوع اسارت مي‌پرداختند.
عيسي‌مراد با اشاره به اين كه در اسارت شهادت، جانبازي و رزمندگي هم نهفته است، گفت: اسارت زواياي پنهاني دارد كه اگر با نگاهي عميق‌تر به آن توجه كرد مي‌توان درس‌هاي بزرگي را براي جامعه به ارمغان آورد.
وي افزود: آمريكايي‌ها وقتي به عراق حمله ‌كردند صدها مقاله علمي پژوهشي در اين زمينه چاپ ‌كردند. چه اتفاقي افتاده است كه ما در اين زمينه كار نمي‌كنيم. آيا واقعا پس از اين همه سال كه از اسارت رزمندگان مي‌گذرد اتفاق‌هاي خوبي افتاده است؟ به نظر مي‌رسد كه رضايت‌بخش نبوده است.
اين آزاده دوران دفاع مقدس ادامه داد: نه اين كه كاري نشده باشد. كار مي‌شود ولي متفرقه است، يكپارچه و منسجم نيست و در خيلي از مراكز تخصصي به موضوع نگاه نمي‌‌شود. اين ظالمانه است كه بگوييم در زمينه دفاع مقدس كاري صورت نگرفته است ولي آيا نبايد به سراغ بچه‌هايي كه در زمينه‌هاي مختلف علمي توانايي دارند، رفت و از استعدا‌دهاي آن بهره‌مند شد.
استاد روانشناسي دانشگاه علامه طباطبائي گفت: اسارت يك دانشگاه به تمام معنا بود، چرا ما از اين پتانسيل‌هاي استفاده نمي‌كنيم. چه مقدار به نگراني‌هاي بچه‌ها توجه شده است. آيا حق بچه‌هاي آزاده، همين مقدار بوده است؟
عيسي مراد تصريح كرد: بنده بر روي روانشانسي اسارت سال‌ها تحقيق كردم تا اين كه توانستم در كتاب روانشناسي اسارت، آثار رواني اسارت بر روي اسيران و مكانيسم‌هاي مقابله با آن را مطرح كنم.
وي با اشاره به اين كه اين كتاب، حركتي بود تا مظلوميت بچه‌ها از قالب خاطرات زودگذر خارج شود، خاطرنشان كرد: اعتقاد بنده اين است كه گاهي به شكل توجه مي‌شود و گاهي به محتوا. خاطره يك شكل است كه زودگذر است و ما بايد به آن شكل معنا دهيم.
استاد روانشناسي دانشگاه علامه طباطبائي با اشاره به اين كه بنده قسمت‌هايي از شكنجه‌ها، ناله‌ها، تحقير‌ها و نگراني‌هاي بچه‌ها را در دوران اسارت به تصوير كشيدم، اظهار داشت: ما نبايد با ديدي ساده از كنار اين موارد گذر كنيم و بزرگ‌ترين مظلوميت اسرا در اين است كه حق آنها ادا نشود.
اين آزاده دوران دفاع مقدس تاكيد كرد: برخي از لحظه‌هاي اسارت قابل بيان نيست و زماني كه به آن موارد اشاره مي‌كنيم خيلي‌ها باورشان نمي‌شود كه چنين اتفاقي رخ داده است و البته گاهي خودمان نيز باورمان نمي‌شود.
عيسي مراد گفت: در كتاب روانشناسي اسارت به اين نكته اشاره شده است كه چرا شكنجه صورت مي‌گيرد و سپس حالات رواني اسير قبل از شكنجه، در حين شكنجه و بعد از شكنجه به تصوير كشيده مي‌شود.
وي عنوان كرد: اضطراب شديد، انتظار جان كاه، سردرگمي، بي‌اشتهايي، ضربان قلب، ناتواني در سيستم اعصاب مركزي و پيراموني، انجماد هيجاني از جمله مواردي بود كه قبل از شكنجه ايجاد مي‌شد و بچه‌ها نمي‌دانستند چه كار كنند.
استاد روانشناسي دانشگاه علامه طباطبائي تصريح كرد: در حين شكنجه همين حالات با شدت بيشتري وجود داشت. گاهي بچه‌ها در زير شكنجه بيهوش مي‌شدند و بارها اتفاق افتاد كه در زمستان وقتي بچه‌ها در زيرشكنجه بيهوش مي‌شدند به روي آنها آب سرد مي‌ريختند تا به هوش آيند و دوباره شروع به شكنجه مي‌كردند.
عيسي مراد افزود: بعد از شكنجه، احساس راحتي به افراد دست مي‌داد و احساس مي‌شد كه باري از دوشمان برداشته شده است. گاهي اشتهاي بچه‌ باز مي‌شد، بذله‌گويي‌شان گل مي‌كرد و آرامش بچه‌ها برمي‌گشت اما جسم همچنان مي‌سوخت.
وي تاكيد كرد: جز لاينفك اسارت فضاي رواني و شكنجه‌هاي جسماني است كه اگر اين شرايط را از فضاي اسارت حذف كنيم ديگر چيزي باقي نمي‌ماند كه با آن مقاومت را معنا كنيم.
استاد روانشناسي دانشگاه علامه طباطبائي خاطرنشان كرد: تمام رويكردها روان‌درماني در دنيا بر اين نكته متفق‌القول هستند، آدم‌هايي كه در اسارت قرار مي‌گيرند بيشترين استرس پس از ضربه به آنها وارد مي‌شود و در آينده به صورت انواع و اقسام خواب‌هاي آشفته، كوفتگي هيجاني و مشكلاتي در روابط اجتماعي، خود را ظاهر مي‌كنند.
اين آزاده دوران دفاع مقدس اظهار داشت: در دوران اسارت دژباني داشتيم كه ورزشكار بسيار قدرتمندي بود. او چنين مطرح مي‌كرد كه من نمي‌دانم درد ضربه‌هايي كه به شما وارد مي‌كنم چقدر است، ولي همين را مي‌دانم كه بايد بزنم و از فرياد و ناله‌هاي شما به شدت درد پي ببرم كه بعضي اوقات بچه‌ها حسرت همين آه و ناله را به دل عراقي‌ها مي‌گذاشتند.
عيسي‌مراد تاكيد كرد: بايد بهترين بهره‌برداري‌هاي علمي و پژوهشي را از اتفاق‌هاي اسارت برد زيرا ما 4 هزار آزاده داريم كه هر كدام‌شان مخازن و دريايي از اطلاعات هستند كه مي‌توانند در زمينه‌ها مختلف، شيوه‌هاي مديريتي ارزنده‌اي را ارائه كنند. بچه‌هايي كه در بحران‌هاي اسارت سخت‌ترين شرايط را تحمل كردند ولي توانستند بهترين مديريت را به كار ببرند.
وي با اشاره به اين كه دنياي به ظاهر كوچك اسارت، عظمت بزرگي داشت، گفت: الهامي كه مي‌توان از اسارت گرفت اين است كه انسان‌ها مي‌‌توانند به زندگي‌شان معنا دهند و مقاومت‌شان را معنادار كنند. دين فقط تنها با سخن به وقوع نمي‌‌پيوندد بلكه آدم‌ها بايد وارد معركه شوند.
اين آزاده دوران دفاع مقدس افزود: به نظر بنده نوعي تحقير است كه فقط در يك زمان خاصي، خاطره‌اي از آزادگان مطرح شود و در شرايطي كه قرار است بهترين استفاده از افراد شود آزادگان به فراموشي سپرده شوند.
عيسي‌مراد ادامه داد: بنده در كتاب روانشناسي اسارت اشاره كرده‌ام كه انسان‌ها چگونه مي‌توانند با اتكا به ايمان و توجه به اعتقادات و آرمان‌هاي خود، مقاومت و ايستادگي خود را افزايش دهند.
وي با اشاره به اين كه روانشناسان دنيا معتقدند آدم‌هايي كه حمايت‌هاي اجتماعي خوبي داشته باشند، ميزان استرس‌شان به شدت پايين مي‌آيد، تصريح كرد: اگر بچه‌ها آزاده با رويكردهاي مختلف روانشناسي آشنا بودند زيبا‌تر مي‌توانستند مثبت‌انديشي و تغيير رفتار ايجاد كنند و ميزان مقاومت خود را افزايش دهند.
اين آزاده دوران دفاع مقدس گفت: نگاه به آزادگي يك فرصت طلايي است كه تا چند مدت ديگر از بين مي‌رود. براي مثال شهيد لشكري دنيايي از اطلاعات بود ولي ما نتوانستيم استفاده خوبي از او ببريم.
عيسي‌مراد با اشاره به اين كه نگاه سيستمي، علمي و پژوهشي به موضوع اسارت، كمك مي‌كند تا انسان‌ها ميزان مقاومت خود را در زندگي روزمره افزايش دهند، عنوان كرد: انسان‌هايي كه بتوانند در لحظه‌هاي مختلف درد را از نزديك احساس كنند در حوادث مختلف مي‌توان ميزان كارآيي و توانمندي خود را تقويت كنند، بنابراين بهداشت رواني آنها تقويت خواهد شد.
استاد روانشناسي دانشگاه علامه طباطبائي تاكيد كرد: نگاه به مقوله اسارت و آزادگي با يك نگاه تك‌بعدي ثمربخش نيست. ما بايد به ابعاد مختلف اسارت نگاه كنيم و تمام بخش‌هاي اسارت مي‌تواند كمك حال جامعه باشد.